فهرست مطالب
حضانت
طبق قانون برای حضانت تعریفی گفته نشده است. اما معنای لغوی این واژه به صورت مراقبت کردن و محافظت از فرزند است. براساس قانون حضانت فرزند با اولیای آن می باشد.همه حضانت ها به یک صورت نیست و همه بچه ها شرایط یکسانی برای مراقبت ندارند.
متاسفانه والدین با انتخاب های اشتباه خود و سپس لجبازی و خود خواهی خود بدون توجه به فرزندشان و آینده او اقدام به طلاق می کنند. آنها با این کار اشتباهشان به این نمی اندیشند که چه عواقبی برای فرزندشان دارد و فقط در حال تلاش برای رهایی خود هستند. فرزندی که حاصل طلاق است اعتماد به نفس خود را از دست می دهند چون فکر می کنند کمبودی در زندگی دارند. اینگونه بچه ها بیشتر گوشه نشینی را انتخاب می کنند تا صحبت کردن.
زمانی که یکی از والدین(پدر یا مادر) فوت کند، این وظیفه بر عهده ولی در قید حیات است. هنگامی که پدر فوت کند سرپرستی به مادر داده می شود تا از فرزند خود نگهداری کند، باید به این نکته توجه کرده که اگر پدر بزرگ پدری فرزند در قید حیات باشدنیز دادگاه صلاحیت بچه را به او نمی دهد.
این امکان وجود دارد که پدر یا مادر با ارائه اسناد و مدارک به دادگاه ثابت کنند که یکی از والدین صلاحیت نگهداری از بچه را ندارد.
طبق ماده 43 در قانون اگر پدر خانواده فوت کند، نگهداری بچه به مادرش داده می شود اگر دادگاه مادر را برای سرپرستی بچه رد صلاحیت کند حضانت بچه به شخص دیگری داده می شود.
ممکن است این سوال پیش بیاید که زمانی که والدین از هم جدا می شوند یا جدا از هم زندگی می کنند، وضعیت مراقبت و نگهداری از بچه ها به چه صورت است؟ آیا باید در این وضعیت به وکیل مراجعه کنیم یا خیر؟
زمانی هست که والدین جدا از هم زندگی می کنند، ولی هنوز طلاق نگرفته اند. در این صورت مراقبت از بچه تا 7 سالگی بر عهده مادرش است و بعد از آن تا رسیدن به سن بلوغ بر عهده پدر است طبق ماده 1169 قانون.
اما گاهی این دادگاه است که تعیین می کند که بچه بعد از 7 سالگی با چه شخصی زندگی کند. یکی از اصلی ترین وظیفه های دادگاه در مورد مراجعین متاهل این است که وضعیت بچه را مشخص کند که با چه شخصی زندگی کند؟ عاقبت بچه چه می شود؟ و کلی چرای دیگر که دادگاه پاسخ می دهد.
والدین می توانند در بین خودشان یکی را انتخاب کنند، که برای همیشه سرپرست بچه را به عهده بگیرد. اما اگر دادگاه تشخیص دهد که سرپرست کودک به صلاحش نیست اجازه حضانت را نمی دهد به شخصی که بین والدین انتخاب شده و خود دادگاه سرپرست صلاحیت دار را انتخاب می کند.
این دادگاه است که صلاحیت سرپرستی کودک را تشخیص می دهد. ممکن است دادگاه سرپرستی را به پدر یا مادر بدهد اما بعد از مدتی پدر یا مادر صلاحیت خود را از دست بدهند، دادگاه در این صورت باید مجدد تصمیم بگیرد برای سرپرستی کودک می گیرد.
بر اساس ماده 42 سرپرست فرزند نمی تواند بدون اجازه ولی آن محل سکونت کودک را تغییر دهد.
بر اساس ماده 47 دادگاه میزان نفقه را تعیین می کند.
بر اساس ماده 1168 طبق قانون حضانت و حقوق فرزند بر عهده والدین می باشد.
بر اساس ماده 1169 سرپرستی فرزند تا 7 سالگی بر عهده مادر و بعداز آن تا رسیدن به سن بلوغ بر عهده پدر است.
بر اساس ماده 1170 اگر در زمان سرپرستی فرزند برعهده هر کدام از والدین باشد دچار جنون یا بیماری صعب العلاج شده باشد سرپرستی از او گرفته می شود.
بر اساس ماده 1171 اگر یکی از والدین فوت کند سرپرستی به شخصی می رسد که زنده می باشد.
بر اساس ماده 1172 هیچ کدام از ابوینی که دادگاه حق حضانت را به او داده نمی تواند از سرپرستی خودداری کند.
بر اساس ماده 1174 هر کدام از ابوینی که سرپرستی را برعهده ندارند می تواند فرزند خود را ملاقات کنند.
بر اساس ماده 1175 قانون حق جدا کردن فرزند از والدین را ندارد مگر با دلایل محکمه پسند.
بر اساس ماده 1179 والدین حق تنبیه فرزند خود را ندارند.
بر اساس ماده 1199 نفقه برعهده پدر و اجداد پدری است.
بر اساس ماده 1204 نفقه شامل تمام نیاز و امکانات برای فرزند می شود.
تفاوت حضانت فرزند و ولایت
دو عبارت حضانت فرزند و ولایت بر فرزند بعضا در عرف به جای یکدیگر به کار می روند. حال آنکه واقعیت این است که معنایی کاملا متفاوت با یکدیگر دارند. همانطور که می دانید ولایت در قانون ایران به پدر و جد پدری تعلق دارد. این قانون از فقه اسلامی الهام گرفته شده است. افراد، چه پسر و چه دختر، تا سن 18 سالگی تحت ولایت پدر و جد پدری قرار دارند. نکته قابل توجه این است که ولایت پدر و جد پدری در عرض یکدیگر است. یعنی هر دو همزمان بر فرد ولایت دارند. هر چند که در عرف جد پدری معمولا در کار پدر دخالتی نمی کند. در هرحال ولی قهری و وصی منصوب از سمت او در اموال و حقوق مالی محجور، نماینده وی هستند.
اما حضانت فرزند بحثی کاملا متفاوت است. همانطور که گفتیم معنای اصطلاحی حضانت فرزند، نگهداری و سرپرستی کودک است. حضانت هم حق پدر و مادر است و هم تکلیف پدر و مادر در برابر فرزندشان. باید گفت که در قانون ما حضانت فرزندان تا سن 7 سالگی با مادر است، اما او ولایتی بر فرزندان ندارد. سپس تا سن بلوغ حضانت به پدر تعلق دارد. پس از آن فرزندان خود می توانند انتخاب کنند با کدام یک از والدینشان زندگی کنند. در قانون قبلی حضانت دختر تا 7 سالگی و پسر تا 2 سالگی به مادر تعلق داشت. اما اکنون تفاوتی بین پسر و دختر وجود ندارد. در ادامه این مباحث را به تفصیل بررسی می کنیم.
در قانون برای دستیابی حضانت و ملاقات فرزند مراحلی وجود دارد، اگر بخواهیم در این مسیر با موفقیت خارج شویم بدون وکیل نمی توانیم این کار را انجام دهیم. با توجه به وکلای متخصص می توان با هزینه کم بهترین نتیجه را گرفت
احکام حضانت
همانطور که در مبحث پیشین نیز گفتیم، حضانت فرزند طبق ماده 1168 قانون مدنی، هم حق والدین است و هم تکلیف آن ها. پیش از آنکه زوجین طلاق بگیرند، حق حضانت با هردوی آن ها است. یعنی کسی نمی تواند این حق را بدون علت قانونی از آنها سلب کند. همچنین حضانت تکلیف والدین است. یعنی آن ها باید مسئولیت کودکی که به این دنیا آورده اند را، چه از لحاظ جسمی و چه روحی و اخلاقی، بپذیرند.
این درست است که نمی توان حق حضانت را از والدین گرفت. اما بهتر است که بگوییم حق حضانت فرزند را بدون دلیل موجه نمی توان از والدین سلب کرد. در این مورد ماده 1178 قانون مدنی مقرر کرده است که والدین باید در حدود توانایی خود در جهت تربیت فرزندشان تلاش کنند. پس اگر در این میان سهل انگاری صورت گیرد یا والدین در حق کودک کوتاهی کنند، حق حضانتشان ساقط می شود. در ادامه به تفصیل در رابطه با حضانت فرزند برای مرد و زن صحبت خواهیم کرد.
حضانت فرزند برای پدر
طبق ماده 1169 قانون مدنی حضانت فرزند دختر از 7 تا 9 سالگی یعنی تا سن بلوغشان با پدر است. حضانت فرزند پسر نیز از 7 تا 15 سالگی یعنی سن بلوغ در پسران به پدر تعلق دارد. پس از این سن دختر و پسر خودشان تصمیم می گیرند با کدام یک از والدین زندگی کنند. البته تبصره ماده 1169 نیز قابل توجه است. طبق این تبصره، بعد از 7 سالگی، اگر اختلافی بین والدین در حضانت فرزند پیش آید، دادگاه با در نظر گرفتن مصلحت طفل حکم صادر می کند. پس احتمال اینکه پس از 7 سالگی هم فرزندان نزد مادر بمانند وجود دارد.
همچنین طبق ماده 1172 قانون مدنی، هیچ کدام از والدین که حضانت فرزند را پذیرفته اند، حق امتناع از نگهداری طفل را در آن دوران ندارند. اگر این امتناع صورت گیرد، حاکم باید این عمل را به هر یک از والدینی که حضانت را پذیرفته اند، اجبار کند. در این رابطه، والد دیگر، قیم، یکی از اقربا و یا مدعی العموم هم می توانند از حاکم درخواست الزام شخص به نگهداری از فرزند را بکنند. گاهی امکان الزام وجود ندارد. در این شرایط، حاکم باید حضانت را به خرج پدر و اگر پدر در قید حیات نباشد، به خرج مادر تامین کند.
سلب حضانت از پدر
طبق ماده 1173 قانون مدنی، اگر پدر یا مادر از فرزند به خوبی مواظبت نکنند، یا خود دچار انحطاط اخلاقی باشند، حضانت فرزند از آن ها سلب می شود. زیرا در این شرایط تربیت اخلاقی و سلامت جسمانی کودک به خطر می افتد. البته این سلب حق، باید توسط قیم، یکی از اقربا، والد دیگر و یا رئیس حوزه قضائی از دادگاه خواسته شود.
همچنین این ماده مصادیقی را هم برای موارد عدم صلاحیت پدر و مادر ذکر کرده است. این مصادیق عبارتند از:
- اعتیاد به الکل، قمار و مواد مخدر به طرز زیان آور.
- مشهور بودن به فساد اخلاقی و فحشا.
- مبتلا بودن به بیماری های روانی (البته با گواهی پزشک قانونی).
- سوءاستفاده کردن از کودک و مجبور کردن او به انجام کارهای غیر اخلاقی مثل گدایی، قاچاق، فساد و فحشا.
- ضرب و جرح کودک بیش از حد متعارف تادیب.
البته به یاد داشته باشید که در تمام این موارد، باید بتوانید دلیل خود را در محکمه اثبات کنید. یعنی صرف ادعا به وجود یکی از مصادیق فوق الذکر، باعث سلب حضانت فرزند از پدر نمی شود.
فرم درخواست مشاوره
شماره تماس خود را وارد کنید تا کارشناسان ما در اسرع وقت با شما تماس بگیرند.
اطلاعات شما محرمانه باقی می‌ماند.
حضانت فرزند برای مادر و چگونگی سلب آن
طبق ماده 1169 قانون مدنی، حضانت فرزند و نگهداری از وی پس از طلاق، تا سن 7 سالگی با مادر است. لازم به ذکر است که طبق قانون جدید این سن هم برای پسر و هم برای دختر اعمال می شود. زیرا پیش از این، حضانت پسر تا 2 سالگی با مادر بود و فقط حضانت دختر تا 7 سالگی به مادر تعلق داشت. البته که زن و شوهر همیشه می توانند برخلاف این مواد قانونی، برای حضانت فرزند خود با هم توافق کنند. این مواد صرفا اولویت های قانونی را بیان کرده اند.
اما حضانت فرزند از مادر هم ممکن است به دلایلی سلب شود. این دلایل هم در ماده 1170 قانون مدنی و هم ماده 1173 این قانون بیان شده است. طبق ماده 1170 قانون مدنی، اگر در زمانی که حضانت فرزند با مادر است، وی به جنون مبتلا شود، حق حضانت با پدر خواهد بود، حتی پیش از سن 7 سالگی. یکی دیگر از مواردی که باعث سلب حضانت از مادر می شود، ازدواج مجدد او است. یعنی اگر مادر با مرد دیگری غیر از پدر فرزندش ازدواج کند، حق حضانت با پدر خواهد بود و از او سلب می شود.
مورد دیگری هم که باعث سلب حضانت فرزند از مادر می شود، همان مواردی است که در مبحث پیشین برای سلب حضانت از پدر ذکر شد. این موارد همانطور که گفتیم در ماده 1173 قانون مدنی بیان شده و شامل این موارد است: اعتیاد به مواد و قمار و الکل، اشتهار به فساد و فحشا، داشتن بیماری روانی، سوءاستفاده از کودک و کتک زدن وی به بیش از حد متعارف.
حضانت فرزند برای جد پدری
در تمام مواردی که در بالا ذکر شد، اگر حضانت فرزند از مادر سلب شود و پدر در قید حیات نباشد، حضانت با جد پدری است. اما در غیر این صورت، طبق ماده 1171 قانون مدنی، اگر پدر فوت کند، با وجود جد پدری، باز هم حضانت با مادر است. جد پدری در صورت نبود پدر، فقط در صورت وجود علل قانونی که ذکر کردیم، می تواند طبق ماده 1175 قانون مدنی حضانت را از مادر سلب کند.
به یاد داشته باشید که حتی زمانی که حضانت با مادر است، ولایت باز هم با پدر و جد پدری است. یعنی مادر نمی تواند در امور مالی فرزندش دخالتی کند. در رابطه با نفقه فرزند هم باید گفت که به طور کلی نفقه فرزند با پدرش است و در صورت نبود او با اجداد پدری می باشد. اما زوجین می توانند در این موضوع توافق کنند. یعنی مادر هم می تواند نفقه فرزندش را برعهده بگیرد.
مدارک مورد نیاز برای حضانت
برای گرفتن سرپرستی فرزند خود باید مدارک مورد نیاز برای حضانت به دادگاه ارائه داد. در به ادامه مدارک مورد نیاز می پردازیم.
- سند ازدواج
- سند طلاق
- شناسنامه و کارت ملی
اگر به هر دلیل نتوان یکی از مدارک ذکر شده را به دادگاه ارائه داد می توان از مدارک گفته شده زیر به دادگاه داد.
- برگه درخواست استعلام
- نظر کارشناسی
- تحقیقات محلی
- شهادت شهود
- برگه پزشکی قانونی
- و غیره
ملاقات فرزند
حق ملاقات فرزند به تشخیص دادگاه است. زمانی که سرپرستی کودک به یکی از والدین داده می شود، شخصی که حق سرپرستی طفل را ندارد می تواند در زمان های مشخص به دیدن فرزندش برود.
در ابتدا دادگاه زمان و مکان برای ملاقات ولی و فرزند را به عهده والدین می گذارد، اگر نتوانند به مکان و زمان مشخص برسند این کار را دادگاه انجام می دهد. اگر ولی که سرپرستی بچه به عهده اوست از ملاقات فرزند و جلوگیری کند، شخصی که سرپرستی برعهده او نیست می تواند از سرپرست بچه شکایت کند.
نفقه فرزند
هر فرزندی که در کنار پدرش زندگی نکند دارایی نفقه است. حال ممکن است سوال شود که نفقه چیست؟ نفقه به هزینه های فرزند گفته می شود. زمانی که فرزند در کنار مادرش زندگی کند، پدرش باید نفقه فرزند خود را بدهد. این نفقه شامل هزینه های فرزند است که پدر باید پرداخت کند. یکی از اصلی ترین وظایف والدین و به ویژه پدر بر طرف کردن نیازها و خواسته های آنها است.
نفقه هر فرزند در هر سن متفاوت است. پدر موظف است تا 18 سالگی نفقه به فرزند را بدهد. پدر باید هزینه تحصیلات فرزندان خود را بپردازد و اگر دختری داشته باشد باید هزینه جهیزیه آن را بدهد. اگر پدر دارای فرزند معلول باشد نیز باید تمام هزینه های آن را پرداخت کند. اگر پدر از دادن هزینه امتناع کند و سرپرست فرزندان از او شکایت کند تا 6 ماه حبس به او خواهند داد.
ممکن است این سوال پیش بیاید که بعد از فوت پدر پرداخت نفقه برعهده چه کسی است؟ زمانی که پدر فوت کند یا قدرت پرداخت نفقه را از دست بدهد، پرداخت نفقه بر عهده جد پدری فرزندان است و اگر جد پدری در قید حیات نباشد یا توانایی پرداخت نداشته باشد پرداخت نفقه برعهده مادر وی می باشد.
بهترین وکیل برای حضانت
با گرفتن وکیل حرفه ای می توان به سرعت حضانت طفل را دریافت نمود و با خیالی آسوده به زندگی با فرزند پرداخت. با در اختیار داشتن بهترین وکیل برای حضانت می توان با هزینه کم به حق خود رسید.
نه فقط در امر سرپرستی و طلاق بلکه در همه اموری که به مراجع قضایی منتهی می شود نیاز به داشتن وکیل خبره و کار بلد است تا با استفاده از تحصیلات و تجربیات خود کار را جلو ببرد، آنها با استفاده از اسناد و مدارک و به همراه تجربیات خود روند قانونی را در بر می گیرند تا به نتیجه برسند.
خیلی شنیده ایم که میگویند برای طلاق و حضانت باید وکیل گرفت چرا؟ زیرا وکلا به دلیل تجربه بالا در اینگونه پرونده ها در این زمینه تسلط کافی دارند و به خوبی از عهده این مسائل بر می آیند.
برای گرفتن وکیل برای حضانت باید مدارکی را تحویل داد که به آن اشاره می شود. سند طلاق، شناسنامه و کارت ملی از مهمترین این مدارک هستند و اگر طلاق به صورت توافقی باشد باید یک نسخه از آن را تحویل وکیل داد.
بعضی مواقع شاهد این هستم که مادر در قبال گرفتن مهریه و نفقه خود، سرپرستی فرزند خود را می گیرد. اما اگر این مادر ازدواج مجدد کند نه می تواند مهریه و نفقه خود را بگیرد و پدر می تواند فرزند را از مادر بگیرد.
پس مادران باید به این نکته توجه کنند که برای گرفتن حضانت فرزند خود باید از ازدواج مجدد خودداری کنند.
انجام پرونده با سرپرستی و مدیریت
استاد عبدالمجید خویلدی
سرپرست پرونده‌های موسسه حقوقی وکیل آتی
پرونده‌ها در موسسه حقوقی وکیل آتی تحت سرپرستی استاد عبدالمجید خویلدی انجام می‌شود. تمام مراحل با رعایت دقیق ملاحظات قانونی و با رویکرد حفظ حقوق شما پیگیری خواهد شد.
به این مطلب امتیاز دهید
۴ از ۵ (۵ رأی)
نویسنده
عبدالمجید خویلدیمجموعه وکیل آتی با دراختیار داشتن کادر حرفه ای ،باتجربه و متخصص،از برترین وکلا وکارشناسان برای حل انواع دعاوی خانوادگی نظیر طلاق، مهریه،حضانت و … دعاوی ملکی و مالی و شکایت از پزشک به علت تخلف و سایر مسائل و مشکلات حقوقی شما در کنارتان هست.
دیدگاه‌ها (۱۴)
ناشناس
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
امیر
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
زینب
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
سلی
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
ملکا
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
محمد
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
یزدانی
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
یزدانی
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
ربکا
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
علی
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
الی
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
غلامرضا
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
امیر
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس
علیرضا رجبی
عبدالمجید خویلدی پاسخ کارشناس