تامین دلیل یکی از روش هایی است که حقوق فرد خسارت دیده حفظ می گردد. بر اساس ماده 149 قانون آیین دادرسی مدنی اگر فردی دلایلی در دسترس دارد ولی احتمال میدهد که زائل شود میتواند درخواست تامین دلیل بدهد تا دلایل و مدارکش محفوظ بماند؛ همچنین گاهی به جهت از دسترس خارج شدن دلایل، فرد میتواند برای محفوظ ماندن آن ، تامین دلیل درخواست بکند.
تامین دلیل چیست؟
برای متوجه شدن آن که مراحل صدور تامین دلیل و مرجع صالح صدور تامین دلیل و زمان آن کجا و چگونه است بهتر می باشد ابتدا بررسی کنیم که تامین دلیل چیست؟
تامین دلیل به معنی حفظ کردن دلیل است. هر چیزی که در جایگاه دفاع از دعوا یا برای طرح دعوی اعم از آن که سند رسمی یا شاهد و … بتوان مورد استناد قرار بگیرد در عالم حقوق تامین دلیل گفته می شود. یکی از روش هایی که حقوق فرد خسارت دیده حفظ می گردد تامین دلیل می باشد. مطابق ماده 149 قانون آیین دادرسی مدنی اگر فردی دلایلی در دسترس دارد ولی احتمال آن می رود که زائل شود میتوان درخواست تامین دلیل بدهد تا دلایل و مدارکش محفوظ بماند؛ همچنین در برخی اوقات به جهت از دسترس خارج شدن دلایل و مدارک مورد نظر مدعی ، فرد میتواند برای محفوظ ماندن دلایل مورد نظر خود ، تامین دلیل درخواست بکند. تامین دلیل موجب می شود که دلایل حفظ گردد. از آنجا که هدف از صدور قرار تامین دلیل در امنیت بودن دلایل می باشد بنابراین برای جلوگیری از مورد انکار قرار گرفتن توسط خوانده یا مفقود شدن آن ها صورت برداری و صورتجلسه ای تنظیم و ثبت می گردد. از ماده 155 قانون آیین دادرسی مدنی متوجه می شویم که صرف تنظیم صورتجلسه تامین دلیل به معنی معتبر بودن دلایل نمی باشد. با تنظیم این صورتجلسه تنها دلایلی که ارائه شده است محفوظ می ماند و مرجع صالح صدور تامین دلیل باید در رابطه با معتبر بودن یا نبودن آن دلایل رسیدگی کرده و تصمیم اتخاذ بکند. در این صورت دلایلی که تامین شده است به معنی این نمی باشد که خوانده نتواند خلاف آن را اثبات بکند.
معمولا دادخواست تامین دلیل قبل از طرح دعوی به مرجع قضایی تقدیم می شود ولی در برخی اوقات در ضمن دادرسی به تامین دلیل احتیاج پیدا میکنیم. لازم به ذکر است گاهی تامین دلیل میتواند به صورت شفاهی باشد بنابراین لزوما نیازی به تنظیم دادخواست نیست، این مورد زمانی رخ میدهد که در جریان رسیدگی، فرد از دادگاه تقاضای تامین دلیل بکند در این شرایط مرجع صالح صدور تامین دلیل بدون ارائه دادخواست به تقاضای شخص ترتیب اثر میدهد . در صورتی که دادخواست تامین دلیل به دادگاه تقدیم نشود یا شرایط درخواست تامین دلیل که باید لحاظ شود رعایت نگردد، قرار رد دادخواست صادر میشود.
مواردی که هنگام تنظیم دادخواست باید رعایت بکنیم از قرار ذیل می باشد:
- تهیه کردن برگه دادخواست از شورا حل اختلاف
- دادخواست ها بر روی فرم چاپی باید باشد
- به تعداد خواندگان (طرف های تامین دلیل ) به اضافه یک نسخه باید دادخواست تنظیم شود.
- در قسمت خواهان و خوانده باید مشخصات کامل و نشانی نوشته شود. بر اساس ماده 154 قانون آیین دادرسی مدنی برای تامین دلیل باید خوانده مشخص باشد مگر امکان معرفی خوانده وجود نداشته باشد که این امر را خواهان تامین دلیل باید ثابت بکند.
- به تعداد خواندگان (طرف های تامین دلیل ) به اضافه یک نسخه باید از اوراقی که قصد دارند به ان استناد بکنند فتوکپی گرفته شود. لازم به ذکرمی باشد برای این امر باید به بخش تطبیق اسناد شورای حل اختلاف مربوط و گواهی کردن برابری فتوکپی با اصل مراجعه شود.
- در قسمت خواسته باید تامین دلیل را ذکر گردد.
- در متن دادخواست باید علت ارائه دادخواست و درخواست جمع آوری و تامین دلیل موجود از دادگاه را مطالبه کرد.
هزینه تامین دلیل
هزینه تامین دلیل معادل دعاوی غیرمالی است البته هزینه کارشناس رسمی دادگستری را باید در نظر داشت. رویه پرداخت هزینه به کارشناسان به این صورت هست که مبلغ تعیین شده را به حساب کانون کارشناسان رسمی دادگستری باید واریز بکنید با ارائه اصل فیش به شورا حل اختلاف کارشناس مربوطه تعیین میشود در نهایت شخص با کارشناس متخصص میتواند هماهنگی های لازم را انجام بدهد. معمولا نظر کارشناس ظرف ۱۰ تا ۱۵ روز به شورا حل اختلاف تسلیم میشود .
مصادیق استفاده از تامین دلیل بسیار زیاد می باشد که شایع ترین آن ها را بیان میکنیم. یکی از مثال های شایع، زمانی است که تاکسی خسارت دیده باشد. مالک ماشین نمیتواند منتظر سپری شدن زمانی طولانی دادرسی بماند بنابراین در این شرایط میتواند تامین دلیل مطالبه بکند و میزان خسارت وارد شده به ماشینش مشخص شود تا بتواند اقدام به تعمیر تاکسی خود بکند. تامین دلیل وی بعدا مورد استناد قرار میگیرد و فرد می تواند از شخصی که ضرر و زیان وارد کرده است خسارت خود را مطالبه بکند.
مرجع صالح صدور تامین دلیل و زمان آن به چه صورت است؟
بهترین وکیل تامین دلیل قطعا برای شما ذکر میکند که بر اساس ماده 149 قانون آیین دادرسی مدنی مرجع صالح دادگاه حقوقی می باشد ولی بر اساس بند ب ماده 9 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 18 تیر سال 1387 مرجع صالح صدور تامین دلیل، شورای حل اختلاف می باشد . لازم است تامین دلیل در شورا حل اختلافی رسیدگی شود که دلایل و امارات مورد درخواست در آن حوزه قرار داشته باشد. برای اموال غیر منقول، شورای حل اختلاف محل وقوع ملک صالح می باشد و در سایر موارد اصل بر محل اقامت خوانده است. در مواردی که دلایل و امارات مورد درخواست در حوزه مورد نظر نباشد دادگاه، صالح به رسیدگی است. شورا حل اختلاف ملزم می باشد با احراز فوریت موضوع، درخواست تامین دلیل را به یکی از کارشناسان رسمی دادگستری ارجاع بدهد در نهایت شورا حل اختلاف صورتجلسه ای را با توجه به نظر کارشناس متخصص آن حوزه تنظیم می کند.
معمولا دادگاه تامین دلیل را بر عهده مدیر دفتر می گذارد ولی مختار هستند دادرس علی البدل را مامور این موضوع بکنند. امروزه دادرس دادگاه، قرار تامین دلیل را صادر میکند و این موضوع را به یکی از کارشناسان رسمی دادگستری در رشته مورد نظر ارجاع میدهد تا از نظر وی مطلع گردد. مجری قرار تامین دلیل موظف است صرفا آن چیزی را که متقاضی تامین دلیل در خواست کرده است صورت برداری بکند به طور مثال اگر یک سند معلوم و معینی باید صورت برداری بشود فرد مجری نباید کم تر یا بیش تر از آن چیزی که تقاضا شده است صورت برداری بکند. در برخی اوقات امکان آن وجود دارد که فرد برای چند دلیل در یک زمان از مرجع صالح صدور تامین دلیل تقاضای تامین دلیل بکند. مطابق ماده ۱۵۰ قانون آیین دادرسی مدنی فرد میتواند قبل از اقامه دعوی و یا در حین رسیدگی درخواست تامین دلیل بکند. درخواست تنظیم شده توسط ذی نفع باید به تعداد خواندگان به اضافه یک نسخه به شورا حل اختلاف ارائه شود. نحوه اجرا قرار تامین دلیل بر اساس ماده 152 قانون آیین دادرسی مدنی مرجع صالح صدور تامین دلیل موظف است فرد را برای اجرای تامین دلیل احضار بکند، مگر در شرایطی که فوریت وجود داشته باشد ولی نکته قابل توجه این است که در رویه عملی معمولا تامین دلیل بدون حضور طرف مقابل صورت میگیرد.
برای اعتراض به قرار تامین دلیل باید به اسناد لازم الاجرا استناد کرد تا مرجع صالح صدور تامین دلیل نسبت به صدور اجرائیه اقدام بکند. مواردی که به عنوان سند لازم الاجرا میتوان از آن یاد کرد از جمله موارد ذیل است:
- سند عادی یا رسمی مثل چک یا سفته
- سند های دیگر که میتوان مورد استناد قرار بگیرد سند وثیقه ای می باشد. سند وثیقه ای سندی است که بر عقد رهن یا معامله با حق استرداد دلالت دارد
- سند ذمه به جهت آن که مبتنی بر تعهد مدیون به پرداخت مبلغی یا رد جنس یا انجام فعل معین است، در دادگاه مورد استناد قرار میگیرد.
- به فرد برنده در مزایده اموال توقیفی سندی داده می شود تحت عنوان سند انتقال اجرایی که به نوعی ضمانت میکند اموال با سند رسمی به وی منتقل شود.
تفاوت تامین دلیل و تأمین خواسته
دو قرار تامین دلیل و تامین خواسته به تبع دعاوی اصلی مطرح می شوند و خودشان به عنوان دعوای اصلی نمی باشند به همین جهت است که دادگاه ها آن ها را در قالب قرار صادر میکند. قرار تامین دلیل و همچنین قرار تامین خواسته تا زمان اجرای حکم اصلی قطعی هستند و نسبت به هیچکدام امکان تجدید نظر وجود ندارد.با توجه به اهمیت موضوع مرجع صالح صدور تامین دلیل و پیچیدگی امور حقوقی قرار تامین دلیل توصیه میشود در این زمینه با وکلای مجرب مجموعه وکیل آتی در ارتباط باشید .
عالییی
ممنون از توضیحات کامل شما
تشکر