اثر حقوقی فریب در ازدواج ایجاد حق فسخ نکاح برای فریب خورده و مجازات کیفری آن شش ماه تا دو سال حبس تعزیری است.
فریب در ازدواج چیست؟
فسخ نکاح چیست؟
فسخ نکاح یکی از شیوه های انحلال ازدواج است و با طلاق تفاوت دارد. انجام تشریفات خاص طلاق مثل جاری کردن صیغه، در فسخ نکاح وجود ندارد. فسخ نکاح تنها با اعلام صاحب حق فسخ صورت می گیرد. بنابراین برای فسخ نیازی به گذراندن مراحل قانونی طلاق مثل اخذ گواهی عدم سازش از دادگاه نیست. در فسخ بر خلاف طلاق، حق رجوع وجود ندارد و رابطه زناشویی مرد و زن به طور کامل پایان می یابد. عدم ثبت قانونی طلاق به موجب قوانین جاری جرم است، در حالی که عدم ثبت فسخ نکاح جرم نیست. از دیگر تفاوت های فسخ با طلاق این است که اگر زوجه دائم نُه طلاقه شود، بین زن و مرد حرمت ابدی ایجاد می گردد، در حالی که فسخ نکاح هر چند بار صورت پذیرد، موجب حرمت ابدی زن و مرد نخواهد بود. تدلیس یا فریب در ازدواج، یکی از موجبات ایجاد حق فسخ در نکاح است.
فریب در ازدواج در خصوص عیوب خاص مردان و زنان
فریب در ازدواج که از آن به عنوان تدلیس نیز یاد می شود به معنای عدم راستگویی در هنگام انتخاب همسر است. علاوه بر پیامدهای منفی اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و … که ممکن است فریبکاری در ازدواج به همراه داشته باشد، اثرات حقوقی ویژه ای نیز به همراه دارد. در این مقاله با نتایج حقوقی و کیفری فریب در ازدواج بیشتر آشنا خواهیم شد. اصلی ترین پیامد حقوقی فریب در ازدواج ایجاد حق فسخ نکاح برای همسری است که فریب خورده. به موجب ماده 1128 قانون مدنی اگر وجود ویژگی خاصی در یکی از طرفین ازدواج شرط شده باشد و بعد از عقد معلوم گردد که فرد فاقد آن ویژگی بوده، برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود. فسخ نکاح با طلاق یکی نیست و حقوق و تکالیف مالی و غیر مالی زوجین در این دو با هم متفاوت است. شما می توانید جهت مشاوره در خصوص فسخ نکاح و تفاوتهای حقوقی آن با طلاق، با مجموعه وکیل آتی در تماس باشید.
در فقه منظور از تدلیس کاری است که موجب ابهام فریب خورده می شود. در قرآن مجید نیرنگ برادران یوسف برای جدا کردن پدر و پسر تدلیس شمرده شده و مورد نکوهش قرار گرفته است. حضرت علی (ع) فرموده اند: حیله ورزی نسبت به کسی که به تو اعتماد کرده است کفر محسوب می شود. از منظر حقوق خانواده اصلی ترین اثر حقوقی فریب در ازدواج، ایجاد حق فسخ برای فریب خورده است. در ادامه پس از ارائه تعریفی از حق فسخ نکاح، به بررسی انواع فریب در ازدواج خواهیم پرداخت.
جبران خسارت در تدلیس
هرگاه نکاح ناشی از تدلیس باشد، فریب خورده میتواند طبق قواعد مسئولیت مدنی از فریب دهنده مطالبه خسارت کند، اعم از اینکه فریب دهنده یکی از زوجین باشد یا ثالث. و اعم از اینکه همسری که فریب خورده از حق فسخ نکاح استفاده کرده یا نکرده باشد.
شرط صفت چیست؟
بنابر ماده 1128 قانون مدنی اگر در هر یک از طرفین ازدواج وجود ویژگی خاصی شرط شده باشد و بعد از عقد معلوم گردد که فرد فاقد آن ویژگی بوده است، برای طرف مقابل حق فسخ نکاح ایجاد می شود. به علاوه به موجب ماده مزبور فرقی نمی کند وجود آن ویژگی صراحتاً در عقد بیان شده باشد، یا به صورت ضمنی پذیرفته شده باشد. هر شرطی که مخالف نظم عمومی نباشد اصولاً صحیح است. از رایج ترین شروط ضمن عقد نکاح می توان به شرط راجع به سکونت، تحصیل، اشتغال، خروج از کشور، وکالت در طلاق و تنصیف اموال اشاره کرد. برهمین مبنا در ادامه انواع شرط صفت را مورد اشاره قرار خواهیم داد:
- ممکن است صفت چه با قید شرط بودن و چه بدون قید آن در ضمن عقد دَرج گردد. این حالت مثل وقتی است که وکیل زوجه بگوید: موکل خود خانم فلان را به ازدواج آقای دکتر فلان در می آورم و بعد از عقد معلوم گردد داماد بی سواد است.
- ممکن است پس از عقد مشخص شود در مورد صفتی که پیش از این خیال می شده وجود دارد، وجود ندارد. مثل وقتی که یکی از بازیکنان تیم ملی داماد را دیده و او را کاپیتان خطاب کند و بعد از عقد معلوم شود داماد کاپیتان اداره پلیس است.
- ممکن است در ضمن عقد وجود صفتی چه صراحتاً و چه ضمناً شرط نگردد، ولی عرف و عادت وجود آن ویژگی را اقتضا کند. به عنوان مثال فردی وجود بیماری کشنده ای را پنهان می کند. قضاوت عرف این است که زوجین سالم هستند و اگر هر کدام عیب مهمی داشته است، به یکدیگر گفته اند.
تخلف از شرط صفت
با توجه به انواع شرط که در بالا ذکر شد، تخلف شرط نیز ممکن است به گونه های مختلفی پدید آید. برخی از انواع تخلف شرط از قرار زیر است:
- اگر فردی به دروغ صفت کمالی را به خود نسبت دهد، در حالی که فاقد آن صفت است، مرتکب فریب در ازدواج از نوع تخلف از وصف شده است.
- در عمل رفتاری انجام دهد که از آن رفتار چنین برداشت شود که صفت خاصی دارد. مثل شخص بی مویی که از کلاه گیس استفاده کند.
- نقص خویش را با سکوت بپوشاند یا نظر دیگران در مورد داشتن صفت کمالی خود را تایید کند.
مجازات فریب در ازدواج
تا اینجا با اثرات و نتایج حقوقی فریب در ازدواج آشنا شدیم. حالا می خواهیم بررسی کنیم که فریب در ازدواج از حیث حقوق کیفری چه مجازاتی در پی دارد؟ به موجب ماده 647 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات، اگر هر کدام از زوجین پیش از ازدواج طرف مقابل را به امور واهی فریب دهد و ازدواج بر این مبنا محقق گردد، مجازات فریب در ازدواج شش ماه تا دوسال حبس تعزیری می باشد. همانطور که دیدید تدلیس یا فریب در ازدواج علاوه بر این که موجب حق فسخ نکاح برای فریب خورده می شود، در قانون مجازات اسلامی جرم انگاری شده و مجازات حبس تعزیری درجه شش را برای تدلیس کننده در پی دارد.
مطابق با ماده 647 برخی از مصادیق جرم فریب در ازدواج به صورت تمثیلی بیان گردیده است. برای تحقق این جرم، فریب دهنده باید طرف مقابل را به امور واهی مثل داشتن تحصیلات عالی، تمکن مالی، شغل و سمت خاص، موقعیت اجتماعی و … فریب دهد.
اثبات مجازات فریب در ازدواج منوط به این است که عقد ازدواج بر مبنای فریب مزبور واقع گردد. که این خود در بردارنده دو شرط است. نخست این که باید عقد نکاح با شرایط خود از جمله جاری شدن صیغه تحقق یابد. و دیگر این که ازدواجی که صورت پذیرفته بر مبنای فریب به امر واهی واقع شده باشد.
با توجه به قید «هر یک از زوجین» در ماده 647 ، جرم فریب در ازدواج هم توسط مرد ممکن است ارتکاب یابد و هم توسط زن.
جرم موضوع این ماده، مقید به فریب است و اگر فریب محقق نشود، موضوع از شمول این ماده خارج خواهد بود.
تشخیص واهی بودن امور و تحقق فریب با دادگاه رسیدگی کننده است.
اگر تدلیس از سوی زوجین نباشد و توسط شخص ثالثی انجام یابد، جرم فریب در ازدواج محقق نخواهد بود.
آیا جرم فریب در ازدواج قابل گذشت است؟
جرم فریب در ازدواج موضوع ماده 674 قانون مجازات اسلامی، به موجب ماده 104 قانون مجازات اسلامی از جرایم قابل گذشت بشمار می آید. این بدین معنا است که شاکی در هر مرحله از تحقیقات مقدماتی، رسیدگی و اجرای حکم می تواند مجرم را گذشت کند. در صورت گذشت شاکی کلیه مجازات ها متوقف می شود و اگر محکوم در زندان یا بازداشت باشد فوراً آزاد می شود.
سلام من دو سال پیش با خانمم عقد کردیم ایشان بیماری ژنتیکی داشتن که باعث متولد شدن فرزند عقب افتاده میشه داشتن به دروغ گفتن پسر ما عقب افتادگیش مربوط به ضربه مغزی هست آیا اگر اقدام کنم مهریه شامل میشه
مهریه در هر صورت شامل همسر شما خواهد شد
سلام بنده حدود هفت ماه است که با آقایی بدون هیچ آشنایی قبلی ازدواج کردم و ایشان خودش رو فوق لیسانس معرفی کرد و الان چهار ماه هست که به خاطر اختلافات شدید در خانه پدرم هستم و حدودا یکماه هست که متوجه شده ام ایشان دیپلمه هستند و به خاطر همین از ایشان شکایت کردم میخواستم بدونم با این اوضاع میتونم فسخ نکاح بخوام؟ و به نتیجه میرسم؟
بله به احتمال بسیار زیاد این موضوع جزو تدلیس در امر نکاح می باشد و قابایت فسخ وجود دارد در صورت نیاز به راهنمایی بیشتر با وکلای ما در ارتباط باشید
با سلام
بنده 3 ماه با خانومی ازدواج کردم که متوجه شدم ایشون قبلا ازدواج کرده و چون با اون آقا نزدیکی نداشته تونستن اسم اون آقا رو از شناسنامه بیرون بیاورن و به بنده نگفتن و در عقدنامه هم ذکر شده که سابقه ازدواج نداریم. آیا میتونم از فریب در ازدواج استفاده کنم ؟ و آیا مهریه به فرد فردیبکار با توجه به اینکه ما نزدیکی داشتیم تعلق میگیره ؟
با سلام موضوع شما شامل فریب در ازدواج نمی باشد
سلام فردی با خانمی عقد کردن و از عقدشون حدودا یک ماه میگذرد
آقا متوجه شدن خانم صرع دارد
خانم رو بردن گذاشتن خونه پدرشون و خانم شکایت کردن ماشین آقا رو توقیف کردن
آیا میتونه مهریشو بگیره چون به وضوح کلاهبرداری کردن
خواهشمند است در خصوص موضوع خود با مشاورین ما در ارتباط باشید موضوع شما نیاز به بررسی جزییات دارد
سلام وقت بخیر همسر من بارها گفته که بخاطر پدرت باهات ازدواج کردم چون وضع مالی نسبتا خوبی داشتیم ایشون به همراه خواهرشون نقشه کشیدند و سراغ خانواده ما آمدند و ما هم از همه جا بی خبر بدلیل تعریفات یکی از اقوامون بهشون اعتماد کردیم سالهاست درد دوست نداشتنش را تحمل کردم اما حالا برام مشخص شده که همسرم و خواهرش طبق نقشه جلو آمدند آیا فریب در ازدواج محسوب می شود
سلام وقت بخیر، اگر همسرتان بهخاطر منافع مالی یا با اطلاعات غلط و فریبکارانه با شما ازدواج کرده باشد، این موضوع میتواند مورد فریب در عقد نکاح محسوب شود.
در این صورت، شما میتوانید با طرح دعوای فسخ نکاح بهخاطر حیله و تقلب اقدام کنید.
برای پیگیری دقیقتر و ارائه مشاوره تخصصی، میتوانید به مؤسسه حقوقی وکیل آتی مراجعه کنید.
سلام، پدر همسرم روز بله برون نوشتند به داماد یک واحد آپارتمان داده و قرار شد نصف آن مهریه من باشه، ده نفر از اقوامشان هم زیرش را امضاء کردند ولی در سند ازدواج این امر ذکر نشد، الان آن آپارتمان را به نام دخترهاش زده آیا من میتونم به استناد دفتر بله برونم اقدام حقوقی کنم؟
سلام، بله، اگر در جلسه بلهبرون توافق کتبی شده باشد که نصف آپارتمان بهعنوان مهریه شما باشد و شهود (امضاکنندگان) وجود داشته باشند، میتوان با استناد به آن دادخواست الزام به انتقال ملک یا معادل آن را مطرح کرد.
اگرچه در سند ازدواج نیامده، ولی این سند عادی دارای ارزش حقوقی است، بهویژه اگر شهود شهادت دهند.
مؤسسه حقوقی وکیل آتی میتواند با طرح دعوا و دفاع حرفهای، از حقوق شما در این پرونده حمایت کند.
سلام
اگر خانمی هنگام ازدواج بی مویی خود را به واسطه موی مصنوعی و کلاه گیس پنهان کند و بعد از چند سال متوجه شوند خانم طاس است حکم چه خواهد بود
اگر زن هنگام عقد، شرایط ظاهری مهمی مثل بیمویی را عمداً پنهان کند و بعداً این موضوع برای همسر مشخص شود، این میتواند در حکم خیانت در عقد نکاح یا فریب تلقی شود. در این صورت، مرد میتواند درخواست فسخ نکاح به دلیل فریب در حال نکاح را مطرح کند.
البته این موضوع باید توسط دادگاه و با توجه به مدارک و شرایط هر پرونده بررسی شود. پنهان کردن واقعیتی که برای طرف مقابل اهمیت اساسی داشته، به ویژه اگر تاثیری بر رضایت و انتخاب داشته، قابل پیگیری قانونی است.
آیا پدر زوجه هم میتواند به عنوان شاکی در خصوص فریب در ازدواج اقدام کند یا فقط خود زوجه باید اقدام کند؟
پدر زوجه نمیتواند بهصورت مستقیم بهعنوان شاکی در پرونده فریب در ازدواج اقدام کند، مگر اینکه وکالت یا رضایت صریح زوجه را داشته باشد. معمولاً فقط خود زوجه حق شکایت دارد مگر در موارد خاص که قانون اجازه داده باشد.