ازدواج موقت و شرایط آن چیست؟
ازدواج موقت از ویژگی های منحصر به فرد قوانین خانواده در ایران است. چنین نهادی در قوانین دیگر کشورها وجود ندارد. این قانون از دیدگاه مذهب شیعه که مذهب رسمی کشور ما است، از جمله قوانین درخشان اسلام محسوب می شود. ازدواج موقت به منظور شکل بخشیدن به روابط آزاد زن و مرد و جلوگیری از روابط نا مشروع و حفظ و صیانت جامعه از فحشا، برقرار گردیده است. در این مقاله به بررسی این موضوع می پردازیم که ازدواج موقت و شرایط آن چیست؟
به موجب قانون مدنی ایران نکاح به دو صورت دائم و موقت می تواند انجام گیرد. اگر چه قانونگذار به صراحت ازدواج دائم را تعریف نکرده، ولی طبق ماده 1075 قانون مدنی که در مورد ازدواج موقت است، معنای ازدواج دائم نیز مشخص می گردد. اگر چه ازدواج دائم و موقت در آثار متعددی با یکدیگر متفاوتند، اما تمایز ماهوی و تفاوت اصلی در خصوص این که ازدواج موقت و شرایط آن چیست؟ این است که در ازدواج موقت زوجین تصمیم دارند بطور موقت با همدیگر ازدواج کنند، و پس از پایان مدت اگر مایل به ادامه آن بودند تجدید، وگرنه با انقضا مدت از هم جدا می گردند. این در حالی است که مقتضای طبع ازدواج دائم، دوام و همیشگی بودن آن است.
تفاوت های حقوقی ازدواج دائم و موقت
ازدواج موقت و دائم در اکثر احکام مشترکند، مگر در مورد برخی از احکام خاص مثل مهریه و نفقه و شرایط که در مواد قانون مدنی به آنها اشاره گردیده است.
در ازدواج موقت از لحاظ امکان پیش بینی شرایط، آزادی بیشتری وجود دارد. لذا با توجه به دشواری هایی که در راه انجام ازدواج دائم وجود داشته و دارد، نباید تحت تاثیر تبلیغات نادرست فرهنگ های بیگانه، ازدواج موقت را محکوم ساخت. بلکه بایستی از طریق یک مقایسه دقیق میان آثار بی بند و باری های اخلاقی، اینگونه ازدواج، برای افرادی که قادر به ازدواج دائم نیستند، مورد ارزیابی عمیق قرار گیرد.
غرض آن است که در جوامعی مانند جامعه کنونی ما که به دلایل گوناگون، فاصله زیادی میان زمان آغاز بلوغ و نقطه فوران غریزه جنسی جوانان تا زمان امکان تشکیل زندگی زناشویی وجود دارد، چه راهی برای حل مشکل و طوفان جنسی جوانان در این دوران بحرانی می توان اندیشید؟
مزیت ازدواج منقطع یا موقت
آیا می توان با موعظه و اندرز، روح رهبانیت را به طور موقت در آنان تزریق نمود؟ و اگر چنین چیزی ممکن باشد، آیا طبیعت بشر این را خواهد پذیرفت؟ اگر پاسخ منفی است در این صورت یا باید قانونگذار آن را نادیده بگیرد، و جوانان را به حال خود وا گذارد. اما به راستی، مطابق با فقه اسلام و قانون ایران ازدواج موقت و شرایط آن چیست؟
ازدواج موقت راهکار محدود کننده ای است که دین مبین اسلام جهت حل مشکلات ازدواج دائم ارائه کرده است. اینگونه ازدواج در درجه اول زن محدود می کند که در یک زمان زوجه دو نفر نباشد. خواه ناخواه محدود شدن زن مستلزم محدود شدن مرد نیز خواهد شد. وقتی هر زنی به مرد معینی اختصاص پیدا کند، قهراً هر مردی هم به زن معینی اختصاص پیدا خواهد کرد.
مدت در ازدواج موقت
مدت ازدواج موقت به موجب ماده 1076 قانون مدنی باید کاملاً معین شود. با توجه به طبیعت نکاح موقت، و اینکه در اینگونه ازدواج «موقتی بودن» جز ذات و ماهیت آن است. لذا در فقه معتبر دانسته شده که اولاً مدت ذکر شود، و ثانیاً مدت به نحو تفصیل و دقیق معین شود.
در مورد اینکه اگر در عقد نکاح موقت مدت ذکر نشود چه خواهد شد، میان فقها اختلاف نظر وجود دارد. ولیکن به طور کلی هرگاه عقدنامه ای بدون ذکر مدت موجود باشد و میان زوج و زوجه بر سر دوام و انقطاع آن اختلاف شود، به نحوی که یکی از آن دو مدعی باشد که عقد دائم بوده و دیگری ادعا کند موقت بوده، در این صورت اصل، دوام نکاح است و مدعی باید خلاف آن را ثابت کند. البته اگر اصلِ منقطع یا موقت بودن عقد تصریح شود، هر چند مقدار مدت کاملاً معین نشده باشد، در این صورت دیگر نمی توان گفت عقد دائم است. در ادامه برخی از قوانین و مقررات را از این حیث مورد بررسی قرار می دهیم که مطابق با آن ازدواج موقت و شرایط آن چیست؟
احکام ارث و مهر در ازدواج موقت
به طور کلی اصل بر اشتراک احکام ازدواج موقت و دائم با یکدیگر است. ولیکن به موجب برخی از مقررات قانونی تفاوت هایی به شرحی که در ادامه می آید میان این دو نوع ازدواج وجود دارد. مطابق با ماده 940 قانون مدنی زن و مرد در ازدواج موقت از همدیگر ارث نمی برند. به موجب این ماده ارث بردن تنها در مورد ازدواج دائم وجود دارد.
بطلان ازدواج موقت در صورت عدم تعیین مهریه
در ازدواج دائم چنانچه مهریه ذکر تعیین نشود یا عدم مهریه شرط گردد، عقد نکاح باطل نیست و مطابق با مقررات قانونی مهریه زوجه دائم را پس از عقد هم می توان تعیین کرد. اما در ازدواج موقت عدم تعیین مهریه در عقد موجب بطلان است. قانون مدنی در ماده 1087 این موضوع را بیان داشته که مفهوم مخالف آن بیانگر حکم این موضوع است که ازدواج موقت و شرایط آن چیست؟ البته ازدواج موقت در مسائل دیگری نیز با ازدواج دائم تفاوت دارد که قانون مدنی در اینجا مطرح نساخته ولی از مواد آتی می توان استنباط کرد.
فرم درخواست مشاوره
موارد اجباری بودن ثبت ازدواج موقت
تا اینجا این موضوع را بررسی کردیم که ازدواج موقت و شرایط آن چیست؟ پرسش کنونی این است که آیا ثبت ازدواج موقت الزامی است؟ بر خلاف ازدواج دائم که ثبت تمام موارد آن الزامی است، اصولاً ثبت ازدواج موقت الزامی نیست. ولیکن در برخی از موارد خاص قانونگذار چنین مصلحت اندیشیده که ثبت ازدواج موقت نیز در صورت وجود برخی شرایط الزامی باشد. مطابق با ماده 21 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391، ثبت ازدواج موقت در موارد زیر برای زوج الزامی است:
- در صورتی که زوجه باردار شود.
- در صورتی که طرفین توافق کرده باشند که ازدواج موقت را ثبت نمایند.
- در صورتی که در قالب شرط ضمن عقد، زوج متعهد به ثبت ازدواج موقت شده باشد.
گواهی ازدواج موقت و نحوه ی دریافت آن چگونه می باشد ؟
گواهی ازدواج موقت مدرکی می باشد که بیانگر رابطه ی زوجیت می باشد برین نحو که افرادی که متقاضی دریافت آن می باشند باید مدارکی از جمله شناسنامه ،کارت ملی ،درصورتی که زن مطلقه بوده گواهی طلاق نامه ،درخصوص بانوان دوشیزه اجازه نامه ی پدر یا جد پدری ودرصورتی که پدرفوت کرده باشد به همراه داشتن گواهی فوت پدر بنابرین با دردست داشتن مدارک فوق الذکر متقاضی باید به یکی از دفاتر ثبت ازدواج و طلاق مراجعه نموده و اقدام به ثبت ازدواج و اخذگواهی ازدواج موقت بنماید.
ناگفته نماند که تنها نفقه ی جاری و آینده از امکان شکایت به شیوه کیفری برخوردارند.
برای طرح شکایت در رابطه با این موضوع شما می توانید به وبسایت ومجموعه vakilati مراجعه کرده و از خدمات بهترین وکیل ترک انفاق بهره ببرید.





