سؤالات متداول
دیوان عدالت اداری و شهرداری
پرسشهای پرتکرار در زمینهٔ دیوان عدالت اداری و شهرداری و پاسخ کوتاه وکلای مؤسسه.
سه ماه برای ساکنان ایران و شش ماه برای مقیمان خارج از کشور، از تاریخ ابلاغ رأی یا اطلاع از اقدام مورد شکایت. این مهلت سختگیرانه اعمال میشود و گذشتن از آن معمولاً به قرار رد شکایت منجر میگردد، حتی اگر حق با شما باشد. بنابراین بهمحض دریافت ابلاغیه، تاریخ آن را یادداشت کنید.
اعتراض به رأی بدوی ظرف ده روز از ابلاغ در کمیسیون تجدیدنظر ماده ۱۰۰ مطرح میشود. اگر رأی تجدیدنظر هم به ضرر شما باشد، ظرف سه ماه میتوانید در دیوان عدالت اداری شکایت کنید. در پروندههای تخریب، همزمان درخواست دستور موقت توقف اجرا بسیار مهم است، چون بنای تخریبشده دیگر قابل بازگشت نیست.
دستوری که اجرای تصمیم اداره را تا تعیین تکلیف نهایی متوقف میکند. شرط صدور آن، احراز فوریت و ورود خسارت جبرانناپذیر است. در پروندههای تخریب ساختمان، پلمب واحد صنفی یا اخراج از خدمت، درخواست دستور موقت باید همزمان با دادخواست اصلی مطرح شود؛ درخواست دیرهنگام معمولاً وقتی میرسد که کار از کار گذشته است.
ابتدا درخواست خود را کتبی و با شمارهٔ ثبت ارائه دهید و پاسخ مکتوب بخواهید؛ بدون این مستند، اثبات استنکاف در دیوان دشوار است. اگر شهرداری پاسخ ندهد یا با دلیل غیرقانونی رد کند، میتوانید در دیوان دعوای الزام به صدور پروانه مطرح کنید. مدارک لازم: سند مالکیت، نقشهها و مکاتبات انجامشده.
دیوان ابتدا به تخلف اداره رسیدگی میکند و آن را احراز مینماید. پس از صدور رأی و اثبات تخلف، مطالبهٔ خسارت وارده در دادگاه عمومی حقوقی پیگیری میشود. یعنی این دو مرحلهاند نه یکی؛ بسیاری از افراد بدون طی مرحلهٔ نخست مستقیم به دادگاه میروند و دعوایشان رد میشود.
ابتدا باید در هیئت حل اختلاف ادارهٔ کار اعتراض کنید؛ مهلت آن پانزده روز از تاریخ ابلاغ است. رأی هیئت حل اختلاف قطعی است اما از حیث نقض قوانین یا مقررات در دیوان عدالت اداری قابل شکایت است. توجه کنید دیوان در ماهیت اختلاف کارگر و کارفرما ورود نمیکند و فقط رعایت قانون را بررسی مینماید.
خیر. ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و سامانهٔ دیوان انجام میشود و رسیدگی عمدتاً غیرحضوری و بر پایهٔ لوایح است. به همین دلیل، کیفیت لایحه و مستندات پیوست، تقریباً همهچیز را تعیین میکند؛ فرصت دفاع شفاهی مانند دادگاههای عمومی وجود ندارد.
بله. اگر مصوبه، بخشنامه یا آییننامهای خلاف قانون یا خارج از حدود اختیارات باشد، هر شخصی میتواند ابطال آن را از هیئت عمومی دیوان بخواهد. برای این درخواست مهلت زمانی وجود ندارد و رأی صادره نسبت به همه مؤثر است، نه فقط شاکی — به همین دلیل یکی از مؤثرترین ابزارهای حقوق اداری به شمار میرود.
رسیدگی در شعب بدوی معمولاً شش ماه تا یک سال طول میکشد. رأی شعبهٔ بدوی ظرف بیست روز برای ساکنان ایران قابل تجدیدنظر در شعب تجدیدنظر دیوان است و رأی تجدیدنظر قطعی است. اجرای رأی از طریق واحد اجرای احکام دیوان پیگیری میشود و برای استنکاف اداره از اجرا، ضمانت اجرای قانونی پیشبینی شده است.
میزان جریمه بر پایهٔ ارزش معاملاتی ساختمان و نوع تخلف محاسبه میشود. در مرحلهٔ تجدیدنظر میتوان با ارائهٔ نظر کارشناس رسمی نسبت به محاسبه یا نوع کاربری اعتراض کرد و در بسیاری از پروندهها همین اعتراض فنی به کاهش جریمه منجر میشود. اگر رأی به تخریب باشد، اولویت با درخواست تبدیل آن به جریمه است.