سؤالات متداول
کار و تأمین اجتماعی
پرسشهای پرتکرار در زمینهٔ کار و تأمین اجتماعی و پاسخ کوتاه وکلای مؤسسه.
هرچه زودتر اقدام کنید. اگر خواستهٔ شما بازگشت به کار است، تأخیر بسیار به ضررتان تمام میشود چون ادامهٔ رابطهٔ کاری زیر سؤال میرود. شکایت را در ادارهٔ کار محل اشتغال ثبت کنید و در همان دادخواست، هم بازگشت به کار و هم مطالبهٔ حقوق معوقه و مزایا را بخواهید — طرح جداگانهٔ آنها زمان بیشتری میبرد.
بله. اثبات رابطهٔ کاری با هر دلیلی ممکن است: سابقهٔ بیمه، فیش یا واریزی حقوق، کارت تردد، ایمیل و پیامهای کاری، و شهادت همکاران. قانون کار در موارد تردید، تفسیر را به نفع کارگر میداند. توصیه میکنیم پیش از ترک محل کار، از هر مدرکی که رابطهٔ کاری را نشان میدهد نسخهای تهیه کنید.
سنوات برای هر سال کار، معادل یک ماه آخرین حقوق است و در صورت کار کمتر از یک سال، به نسبت محاسبه میشود. عیدی معادل دو ماه حقوق پایه است، مشروط بر آنکه از سه برابر حداقل حقوق بیشتر نشود. هر دو در پایان کار — به هر دلیلی که رابطه قطع شده باشد، حتی استعفا — قابل مطالبهاند.
شکایت احراز سابقه را در ادارهٔ کار مطرح کنید. اگر رابطهٔ کاری اثبات شود، کارفرما مکلف به پرداخت حق بیمهٔ معوقه بههمراه جریمه میشود و سابقهٔ شما در تأمین اجتماعی ثبت میگردد. این سابقه در بازنشستگی و مستمری اثر مستقیم دارد، بنابراین حتی اگر دیگر در آن مجموعه کار نمیکنید، پیگیری آن ارزش دارد.
حادثه باید فوراً به تأمین اجتماعی گزارش شود و بازرس ادارهٔ کار صورتجلسه تنظیم کند. اگر قصور کارفرما در رعایت نکات ایمنی احراز شود، علاوه بر غرامت تأمین اجتماعی، امکان مطالبهٔ دیه از مسیر کیفری نیز وجود دارد. صورتجلسهٔ بازرس، تعیینکنندهترین مدرک این پروندههاست؛ نبود آن کار را بسیار دشوار میکند.
در قرارداد مدتمعین، پایان مدت اصولاً به معنای پایان رابطه است. اما اگر قرارداد بارها تمدید شده و کار شما ماهیت مستمر داشته باشد، هیئتها معمولاً رابطه را دائمی تلقی میکنند و عدم تمدید را اخراج میدانند. سابقهٔ قراردادهای پیشین و نوع فعالیت کارگاه، ادلهٔ اصلی این ادعا هستند.
هر ساعت اضافهکاری با ضریب ۱.۴ برابر مزد ساعتی محاسبه میشود و انجام آن نیازمند رضایت کارگر است. کار در جمعه و تعطیلات رسمی ضریب بالاتری دارد. برای اثبات، کارت تردد، برنامهٔ شیفت یا پیامهای کاری لازم است — بدون مدرک، ادعای اضافهکاری معمولاً پذیرفته نمیشود.
بله. سنوات، عیدی و مانده مرخصی حق شماست و به نحوهٔ پایان رابطه بستگی ندارد. آنچه با استعفا از دست میرود، امکان درخواست بازگشت به کار و بیمهٔ بیکاری است. اگر استعفای شما در واقع تحت فشار گرفته شده، میتوانید در ادارهٔ کار همین را مطرح کنید؛ اما اثبات آن نیازمند دلیل است.
خیر. رسیدگی در هیئتهای تشخیص و حل اختلاف رایگان است و هزینهٔ دادرسی ندارد. همین موضوع باعث میشود مسیر ادارهٔ کار برای کارگر بسیار در دسترستر از دادگاه باشد. تنها هزینهٔ احتمالی، حقالوکالهٔ وکیل یا مشاوره است که اختیاری است.
بله، از نظر ماهوی قطعی و لازمالاجراست. اما اگر رأی مغایر قانون باشد یا هیئت خارج از صلاحیت خود عمل کرده باشد، ظرف سه ماه در دیوان عدالت اداری قابل شکایت است. توجه کنید دیوان در ماهیت اختلاف — مثلاً میزان حقوق — ورود نمیکند و فقط رعایت قانون را بررسی مینماید.